Các lò đào tạo bóng đá trẻ nổi tiếng nhất Việt Nam gồm học viện Hoàng Anh Gia Lai – Arsenal JMG ở Gia Lai, trung tâm PVF ở Hưng Yên, lò trẻ của Hà Nội FC, của Thể Công – Viettel và của Sông Lam Nghệ An. Phần lớn tuyển thủ quốc gia giai đoạn 2017–2024 xuất thân từ năm nơi này. Mỗi lò có một triết lý riêng, và chính sự khác nhau ấy làm nên màu sắc của đội tuyển.
Lò đào tạo khác đội trẻ ở chỗ nào
Ở Việt Nam, câu lạc bộ chuyên nghiệp nào cũng phải có đội trẻ theo điều lệ. Nhưng "lò đào tạo" theo nghĩa người hâm mộ hay dùng là nơi tuyển chọn từ rất sớm, thường từ 10–14 tuổi, có chương trình huấn luyện xuyên suốt nhiều năm, cho ăn ở, học văn hoá tại chỗ, và có lối ra rõ ràng lên đội một.
Một học viên thường đi qua các cấp U13, U15, U17, U19, U21 rồi mới lên đội chuyên nghiệp. Các giải trẻ quốc gia ở từng lứa tuổi là nơi các lò so tài và là kênh để HLV đội tuyển trẻ chọn người. Rất ít học viên đi hết con đường: phần lớn dừng lại ở tuổi 17–19.
Học viện HAGL – Arsenal JMG: cuộc thử nghiệm làm thay đổi bóng đá Việt
Năm 2007, bầu Đoàn Nguyên Đức hợp tác với JMG, hệ thống học viện của cựu cầu thủ người Pháp Jean-Marc Guillou, mở học viện ở Pleiku, Gia Lai. Tên Arsenal xuất hiện vì mối liên kết của JMG với câu lạc bộ Anh này thời đó. Phương pháp JMG đã từng cho ra lò nhiều cầu thủ châu Phi nổi tiếng ở học viện ASEC Mimosas của Bờ Biển Ngà.
Phương pháp
- Tập chân trần trong những năm đầu, để cảm nhận bóng tốt hơn và hạn chế đá mạnh khi kỹ thuật chưa chuẩn. Đây là chi tiết nổi tiếng nhất về học viện.
- Kỹ thuật trước, thể lực sau: chuyền ngắn, chạm bóng nhiều lần, giữ bóng dưới áp lực.
- Thời gian đào tạo dài, học viên ở nội trú nhiều năm trước khi ra mắt đội một.
Thành quả
Khoá đầu tiên ra mắt công chúng ở các giải U19 năm 2014, đá đẹp đến mức thu hút lượng khán giả chưa từng có cho một đội trẻ. Lứa này có Nguyễn Công Phượng, Lương Xuân Trường, Nguyễn Tuấn Anh, Nguyễn Văn Toàn, Vũ Văn Thanh, Trần Hữu Đông Triều và nhiều người khác. Năm 2015 họ lên thẳng đội một HAGL đá V-League. Sau đó, nhiều người trở thành trụ cột ở Thường Châu 2018 và AFF Cup 2018.
Điểm yếu cũng được bàn nhiều: thể hình và thể lực của lứa đầu chưa theo kịp kỹ thuật, và đội một HAGL dù có nhiều tuyển thủ lại không vô địch V-League trong giai đoạn đó.
PVF: trung tâm đầu tư lớn nhất
PVF (Quỹ Đầu tư và Phát triển Tài năng Bóng đá Việt Nam) thành lập năm 2008, ban đầu với sự góp vốn của một số ngân hàng và doanh nghiệp, sau này do tập đoàn Vingroup đầu tư chính. Trung tâm hiện đặt tại tỉnh Hưng Yên, với nhiều sân tập, khu nội trú, trường học và thiết bị y học thể thao.
Khác HAGL – JMG, PVF không gắn với một câu lạc bộ chuyên nghiệp cố định trong phần lớn lịch sử, nên học viên tốt nghiệp được "xuất khẩu" sang nhiều đội V-League. Điểm mạnh của PVF là quy mô tuyển sinh rộng khắp cả nước và hệ thống chuyên gia nước ngoài. Các đội trẻ của PVF thường xuyên có mặt ở nhóm dẫn đầu các giải trẻ quốc gia, và có nhiều cầu thủ được gọi lên các đội tuyển trẻ.
Hà Nội FC: lò đào tạo ra lứa trụ cột thời Park Hang-seo
Lò trẻ của Hà Nội (trước là Hà Nội T&T) không ồn ào bằng HAGL nhưng có đóng góp rất lớn. Những cái tên tiêu biểu:
- Nguyễn Quang Hải: người hùng Thường Châu 2018, sau sang Pháp đá cho Pau FC.
- Đoàn Văn Hậu: hậu vệ trái, từng khoác áo Heerenveen ở Hà Lan.
- Đỗ Duy Mạnh, Trần Đình Trọng: hai trung vệ của đội tuyển vô địch AFF Cup 2018.
Điểm mạnh của lò Hà Nội là cầu thủ trẻ được đá sớm ở một đội đang cạnh tranh ngôi vô địch, nên quen với áp lực trận lớn. Chính điều đó giúp họ không bị khớp khi lên đội tuyển.
Thể Công – Viettel và Sông Lam Nghệ An: hai lò truyền thống
Thể Công – Viettel
Kế thừa truyền thống của đội Thể Công, lò trẻ của Viettel đã đưa lên đội tuyển những cầu thủ như tiền vệ Nguyễn Hoàng Đức, trung vệ Bùi Tiến Dũng, tiền đạo Nhâm Mạnh Dũng. Lò này nổi tiếng với tính kỷ luật và sự đa năng của cầu thủ.
Sông Lam Nghệ An
Lò đào tạo lâu đời bậc nhất, gắn với đất Nghệ An, nơi bóng đá gần như là văn hoá. Qua nhiều thế hệ, Sông Lam đưa lên đội tuyển Phạm Văn Quyến, Lê Công Vinh, Nguyễn Huy Hoàng, Quế Ngọc Hải, Phan Văn Đức, Trần Đình Hoàng, Phạm Xuân Mạnh và nhiều người khác. "Xứ Nghệ" có tiếng sản sinh cầu thủ lì đòn, chịu va chạm, rất hợp với lối đá phòng ngự – phản công.
Điểm khó của Sông Lam là giữ chân người giỏi: cầu thủ thành danh thường được các đội giàu hơn mời về, nên đội một không phải lúc nào cũng hưởng thành quả của chính lò mình.
So sánh năm lò đào tạo
| Lò | Địa điểm | Năm bắt đầu nổi danh | Thế mạnh | Một số gương mặt |
|---|---|---|---|---|
| HAGL – Arsenal JMG | Pleiku, Gia Lai | 2007 (khoá đầu) | Kỹ thuật, phối hợp ngắn | Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh, Văn Toàn |
| PVF | Hưng Yên | 2008 | Cơ sở vật chất, tuyển sinh rộng | Nhiều tuyển thủ trẻ các lứa gần đây |
| Hà Nội FC | Hà Nội | Đầu thập niên 2010 | Được đá sớm trong đội mạnh | Quang Hải, Văn Hậu, Duy Mạnh, Đình Trọng |
| Thể Công – Viettel | Hà Nội | Truyền thống từ đội Thể Công | Kỷ luật, đa năng | Hoàng Đức, Bùi Tiến Dũng, Nhâm Mạnh Dũng |
| Sông Lam Nghệ An | Vinh, Nghệ An | Lâu đời, nổi bật từ thập niên 1990 | Tinh thần, sức chịu va chạm | Công Vinh, Văn Quyến, Quế Ngọc Hải, Văn Đức |
Góc nhìn hôm nay: cho con đi theo bóng đá, nên biết gì
Nhiều phụ huynh hỏi làm sao cho con vào các lò này. Vài điều thực tế:
- Theo dõi thông báo tuyển sinh chính thức trên trang của từng câu lạc bộ, trung tâm. Các lò lớn thường tổ chức tuyển chọn tại nhiều tỉnh, miễn phí, độ tuổi phổ biến khoảng 10–14.
- Cẩn trọng với lời hứa "đảm bảo vào đội chuyên nghiệp" từ các trung tâm thu phí. Không lò nào đảm bảo được điều đó.
- Việc học văn hoá phải đi song song. Tỷ lệ học viên lên được đội một rất nhỏ; trẻ cần có con đường khác nếu không đi tiếp.
- Sân phong trào vẫn có giá trị. Nhiều cầu thủ được phát hiện ở giải học sinh, giải phong trào địa phương rồi mới vào lò.
Về phía bóng đá nói chung, bài học từ năm lò đào tạo là: không có một mô hình đúng duy nhất. HAGL mạnh kỹ thuật, Sông Lam mạnh tinh thần, Hà Nội mạnh bản lĩnh trận lớn. Đội tuyển thành công nhất là khi HLV biết ghép những màu sắc đó lại với nhau, như thời ông Park Hang-seo.
Câu hỏi thường gặp
Học viện HAGL JMG thành lập năm nào?
Học viện HAGL – Arsenal JMG thành lập năm 2007 tại Pleiku, Gia Lai, do bầu Đoàn Nguyên Đức hợp tác với hệ thống học viện JMG của Jean-Marc Guillou. Khoá đầu tiên có Công Phượng, Xuân Trường, Tuấn Anh, Văn Toàn.
Vì sao học viên HAGL tập chân trần?
Trong những năm đầu, học viên tập không giày để cảm nhận bóng tốt hơn và tập trung vào kỹ thuật chạm bóng, chuyền ngắn thay vì sút mạnh. Đây là một nét đặc trưng của phương pháp JMG.
PVF là gì?
PVF là Quỹ Đầu tư và Phát triển Tài năng Bóng đá Việt Nam, thành lập năm 2008. Trung tâm đào tạo của PVF hiện đặt ở tỉnh Hưng Yên và là một trong những cơ sở đào tạo bóng đá trẻ có quy mô lớn nhất cả nước.
Quang Hải xuất thân từ lò đào tạo nào?
Nguyễn Quang Hải trưởng thành từ lò đào tạo trẻ của câu lạc bộ Hà Nội (trước là Hà Nội T&T). Cùng lò này còn có Đoàn Văn Hậu, Đỗ Duy Mạnh và Trần Đình Trọng.
Muốn cho con vào lò đào tạo bóng đá thì làm thế nào?
Theo dõi thông báo tuyển sinh chính thức của câu lạc bộ hoặc trung tâm, thường dành cho trẻ khoảng 10–14 tuổi và tổ chức ở nhiều tỉnh. Nên tránh các nơi thu phí kèm lời hứa chắc chắn lên đội chuyên nghiệp, và luôn để con học văn hoá song song.