Đội tuyển Việt Nam lần đầu vào vòng loại thứ ba World Cup khu vực châu Á ở chiến dịch World Cup 2022, dưới thời HLV Park Hang-seo. Ở vòng này, Việt Nam nằm cùng bảng với Nhật Bản, Úc, Ả Rập Xê Út, Trung Quốc và Oman, kết thúc với 1 thắng, 1 hoà, 8 thua và 4 điểm, đứng cuối bảng. Trận thắng Trung Quốc 3-1 ngày mùng 1 Tết Nhâm Dần (01/02/2022) và trận hoà Nhật Bản 1-1 tại Saitama là hai kết quả lịch sử.
Vòng loại World Cup khu vực châu Á vận hành thế nào
Châu Á có hơn 40 đội tham dự vòng loại, nên Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) chia thành nhiều vòng. Ở chu kỳ World Cup 2022, thể thức như sau:
- Vòng một: các đội xếp hạng thấp nhất đá loại trực tiếp hai lượt.
- Vòng hai: 40 đội chia 8 bảng 5 đội. Nhất bảng và 4 đội nhì có thành tích tốt nhất vào vòng ba. Vòng này đồng thời là vòng loại Asian Cup.
- Vòng ba: 12 đội chia 2 bảng 6 đội, đá vòng tròn hai lượt. Hai đội đầu mỗi bảng giành vé thẳng; hai đội thứ ba đá tiếp vòng bốn để tranh suất đá liên lục địa.
Nói cách khác, vòng ba là nơi chỉ còn 12 đội mạnh nhất châu lục. Trong nhiều thập kỷ, Việt Nam luôn dừng ở vòng một hoặc vòng hai. Lọt vào nhóm 12 đội này đã là một dấu mốc, dù chưa phải là cánh cửa đến World Cup.
Vòng hai: bất bại cho tới trận cuối
Việt Nam rơi vào bảng G cùng UAE, Thái Lan, Malaysia và Indonesia, bảng đấu được gọi là "bảng tử thần Đông Nam Á". Các trận lượt đi diễn ra từ tháng 9 đến tháng 11 năm 2019:
- Hoà Thái Lan 0-0 trên sân khách và 0-0 trên sân nhà.
- Thắng Malaysia 1-0 trên sân Mỹ Đình, bàn của Quang Hải.
- Thắng Indonesia 3-1 trên sân khách ở Bali.
- Thắng UAE 1-0 trên sân Mỹ Đình, bàn của Nguyễn Tiến Linh.
Sau đó dịch COVID-19 làm vòng loại tạm dừng hơn một năm. Tháng 6 năm 2021, các trận còn lại của bảng G được đá tập trung tại UAE. Việt Nam thắng Indonesia 4-0, thắng Malaysia 2-1 rồi thua chủ nhà UAE 2-3 ở lượt cuối. UAE nhất bảng với 18 điểm, Việt Nam nhì với 17 điểm và đi tiếp với tư cách một trong bốn đội nhì bảng tốt nhất. Đây là lần đầu Việt Nam vào vòng loại cuối cùng của World Cup khu vực châu Á.
Vòng ba: mười trận với những đội hàng đầu châu Á
Lễ bốc thăm xếp Việt Nam vào bảng B, có lẽ là bảng khó nhất có thể: Nhật Bản, Úc, Ả Rập Xê Út đều là những đội dự World Cup thường xuyên, Trung Quốc có giải quốc nội đầu tư rất lớn, còn Oman là đội Tây Á giàu thể lực.
| Thời gian | Trận | Kết quả | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 09/2021 | Ả Rập Xê Út – Việt Nam | 3-1 | Quang Hải mở tỷ số trước khi Việt Nam thua ngược |
| 09/2021 | Việt Nam – Úc | 0-1 | Mỹ Đình không có khán giả vì dịch bệnh |
| 10/2021 | Trung Quốc – Việt Nam | 3-2 | Đá ở UAE, Việt Nam gỡ từ 0-2 lên 2-2 rồi thua ở phút bù giờ |
| 10/2021 | Oman – Việt Nam | 3-1 | Sân khách ở Muscat |
| 11/2021 | Việt Nam – Nhật Bản | 0-1 | Thua sát nút trên sân nhà |
| 11/2021 | Việt Nam – Ả Rập Xê Út | 0-1 | Thua trên sân nhà, Ả Rập Xê Út sau đó nhất bảng |
| 01/2022 | Úc – Việt Nam | 4-0 | Trận thua đậm nhất của chiến dịch |
| 01/02/2022 | Việt Nam – Trung Quốc | 3-1 | Mùng 1 Tết, chiến thắng đầu tiên ở vòng ba |
| 03/2022 | Việt Nam – Oman | 0-1 | Sân Mỹ Đình |
| 29/03/2022 | Nhật Bản – Việt Nam | 1-1 | Điểm số trên sân Nhật Bản, tại Saitama |
Ả Rập Xê Út và Nhật Bản giành hai vé thẳng. Úc đứng thứ ba, sau đó vượt qua vòng play-off để dự World Cup 2022 ở Qatar. Việt Nam đứng cuối bảng với 4 điểm, ghi 8 bàn, thủng lưới 19 bàn.
Hai trận để đời: Tết Nhâm Dần và đêm Saitama
Thắng Trung Quốc 3-1 ngày mùng 1 Tết
Sau bảy trận toàn thua, trận gặp Trung Quốc rơi đúng chiều mùng 1 Tết Nhâm Dần. Sân Mỹ Đình đón khán giả trở lại đông hơn. Việt Nam chơi trận hay nhất chiến dịch: Hồ Tấn Tài, Nguyễn Tiến Linh và Phan Văn Đức lần lượt ghi bàn, Trung Quốc chỉ gỡ được một bàn danh dự. Đó là chiến thắng đầu tiên của Việt Nam ở vòng loại cuối cùng World Cup, và cũng là "món quà Tết" được nhắc lại nhiều năm sau.
Với Trung Quốc, trận thua này là một cú sốc lớn trong nước, vì giải quốc nội của họ đầu tư gấp nhiều lần V-League.
Hoà Nhật Bản 1-1 trên sân Saitama
Trận cuối cùng, Nhật Bản đã chắc vé dự World Cup. Việt Nam mở tỷ số trong hiệp một từ cú đánh đầu của Nguyễn Thanh Bình sau một quả phạt góc. Nhật Bản gỡ hoà trong hiệp hai. Tỷ số 1-1 giữ đến hết trận. Lượt đi, Việt Nam chỉ thua Nhật 0-1 trên sân nhà. Hai trận với Nhật cho thấy khi tổ chức phòng ngự tốt, đội tuyển có thể đứng vững trước một trong những đội mạnh nhất châu Á.
Khoảng cách nhìn thấy qua mười trận
Vòng ba là phép đo trung thực nhất về trình độ thật của đội tuyển. Những điểm yếu lộ ra khá rõ:
- Không chiến và bóng chết: nhiều bàn thua đến từ phạt góc và đá phạt, nơi đối thủ cao to hơn hẳn.
- Thể lực ở cường độ cao: Việt Nam chơi tốt khoảng 60–70 phút rồi hụt hơi, thể hiện ở những bàn thua cuối trận như trận gặp Trung Quốc ở UAE.
- Tấn công trong thế cầm bóng: phản công thì nguy hiểm, nhưng khi phải chủ động triển khai trước hàng thủ lùi sâu, đội tuyển ít ý tưởng.
- Chiều sâu đội hình: khi trụ cột chấn thương hoặc mất phong độ, người vào thay chưa cùng đẳng cấp.
Những điểm này không mới, nhưng trước đây chỉ là nhận định của chuyên gia. Mười trận ở vòng ba biến chúng thành số liệu cụ thể.
Sau vòng ba: chu kỳ World Cup 2026
Ở vòng loại World Cup 2026, Việt Nam không tái hiện được thành tích. Dưới thời HLV Philippe Troussier, đội nằm bảng F cùng Iraq, Indonesia và Philippines, rồi dừng bước ở vòng hai. Hai trận thua Indonesia trong tháng 3 năm 2024 gần như khép lại cơ hội đi tiếp, và ông Troussier chia tay đội tuyển ngay sau đó. Indonesia, với nhiều cầu thủ nhập tịch có gốc gác ở Hà Lan, là đội Đông Nam Á đi tiếp ở chu kỳ này.
World Cup 2026 mở rộng lên 48 đội, châu Á có 8 suất trực tiếp và một suất đá liên lục địa. Con số ấy làm giấc mơ World Cup của các đội Đông Nam Á gần hơn, nhưng cũng khiến cạnh tranh trong khu vực gay gắt hơn: không còn chỗ cho việc thay đổi lực lượng giữa chừng.
Góc nhìn hôm nay: một cột mốc, chưa phải đích đến
Lần vào vòng loại thứ ba năm 2021 là kết quả của một quá trình dài: các học viện bắt đầu từ giữa thập niên 2000, lứa Thường Châu 2018, và cách tổ chức của ông Park. Nó cho thấy bóng đá Việt Nam đã thoát khỏi tầm Đông Nam Á, nhưng còn cách nhóm đầu châu Á một khoảng rõ rệt.
Người hâm mộ muốn hiểu sâu hơn có thể làm vài việc:
- Xem lại trọn trận Việt Nam – Trung Quốc ngày mùng 1 Tết 2022 và trận Nhật Bản – Việt Nam ở Saitama để thấy đội tuyển chơi ở trạng thái tốt nhất.
- So sánh với trận thua Úc 0-4 ở Melbourne để thấy giới hạn hiện tại.
- Theo dõi bảng xếp hạng FIFA và lịch bốc thăm vòng loại của AFC: vị trí hạt giống ảnh hưởng rất lớn tới việc gặp ai ở vòng hai và vòng ba.
Câu hỏi thường gặp
Việt Nam vào vòng loại thứ ba World Cup năm nào?
Việt Nam vào vòng loại thứ ba World Cup khu vực châu Á lần đầu ở chu kỳ World Cup 2022. Đội giành vé vào tháng 6 năm 2021, rồi thi đấu vòng ba từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 3 năm 2022.
Việt Nam được bao nhiêu điểm ở vòng loại thứ ba World Cup 2022?
Việt Nam có 4 điểm sau 10 trận, gồm 1 thắng (3-1 trước Trung Quốc), 1 hoà (1-1 với Nhật Bản) và 8 thua, đứng cuối bảng B. Hiệu số bàn thắng bại là 8-19.
Ai ghi bàn trong trận Việt Nam thắng Trung Quốc 3-1?
Ba bàn thắng của Việt Nam do Hồ Tấn Tài, Nguyễn Tiến Linh và Phan Văn Đức ghi. Trận đấu diễn ra trên sân Mỹ Đình ngày 01/02/2022, đúng mùng 1 Tết Nhâm Dần.
Vòng loại thứ ba World Cup khác vòng loại thứ hai thế nào?
Vòng hai có 40 đội chia 8 bảng, chọn ra 12 đội mạnh nhất. Vòng ba là vòng cuối cùng, nơi 12 đội này tranh các vé trực tiếp dự World Cup. Vòng hai đồng thời là vòng loại Asian Cup, còn vòng ba chỉ dành cho World Cup.
Việt Nam có dự vòng loại thứ ba World Cup 2026 không?
Không. Ở chu kỳ World Cup 2026, Việt Nam bị loại từ vòng hai, trong bảng có Iraq, Indonesia và Philippines. Iraq và Indonesia là hai đội đi tiếp từ bảng này.