Bóng đá nữ Việt Nam dự World Cup 2023: đường tới vé và ba trận đấu

Tuyển nữ Việt Nam dự World Cup nữ 2023 tại Úc và New Zealand, lần đầu tiên một đội tuyển quốc gia Việt Nam có mặt ở vòng chung kết World Cup bóng đá sân lớn. Đội giành vé qua vòng play-off của Asian Cup nữ 2022 ở Ấn Độ, rồi thua cả ba trận vòng bảng trước Mỹ (0-3), Bồ Đào Nha (0-2) và Hà Lan (0-7). Kết quả không có điểm, nhưng chuyến đi ấy là cột mốc lớn nhất trong lịch sử bóng đá nữ Việt Nam.

Trước World Cup: bá chủ Đông Nam Á, khoảng trống với châu Á

Bóng đá nữ Việt Nam hình thành rõ nét từ thập niên 1990 và nhanh chóng trở thành thế lực ở Đông Nam Á. Tính tới SEA Games 32 năm 2023, tuyển nữ đã giành 8 huy chương vàng SEA Games: 2001, 2003, 2005, 2009, 2017, 2019, 2021 (tổ chức năm 2022) và 2023. Đối thủ chính trong khu vực là Thái Lan, và sau này có thêm Myanmar, Philippines.

Nhưng ở tầm châu Á, khoảng cách rất xa. Nhật Bản, Trung Quốc, Úc, Hàn Quốc và Triều Tiên là nhóm đội vượt trội về thể hình, thể lực và chất lượng giải quốc nội. Nhiều lần Việt Nam đến rất gần vé World Cup nhưng hụt ở trận cuối, điển hình là vòng loại World Cup 2015, khi châu Á chỉ có năm suất.

Cơ hội mở ra khi FIFA nâng World Cup nữ 2023 lên 32 đội và châu Á được nhiều suất hơn. Asian Cup nữ 2022 ở Ấn Độ đồng thời là vòng loại World Cup.

Asian Cup nữ 2022 ở Ấn Độ: vượt qua cả dịch bệnh

Ngay trước giải, nhiều cầu thủ trong đội nhiễm COVID-19, đội hình thiếu người, tập luyện bị gián đoạn. Ở vòng bảng, Việt Nam thua Hàn Quốc và Nhật Bản, hoà Myanmar, đủ điều kiện đi tiếp với tư cách một trong các đội xếp thứ ba tốt nhất. Ở tứ kết, Việt Nam thua Trung Quốc 1-3, đội sau đó vô địch giải.

Thua tứ kết chưa phải là hết. Các đội thua tứ kết bước vào vòng play-off để tranh vé World Cup:

• Việt Nam 2-0 Thái Lan: trận đấu với đối thủ truyền kiếp ở Đông Nam Á, và là trận Việt Nam kiểm soát tốt.
• Việt Nam 2-1 Đài Loan (Trung Quốc): trận quyết định, thắng là có vé. Việt Nam giữ được lợi thế đến phút cuối.

Ngày 6/2/2022, đúng dịp đầu năm Nhâm Dần, tuyển nữ chính thức có vé dự World Cup. Tin này đến chỉ năm ngày sau trận đội tuyển nam thắng Trung Quốc 3-1 hôm mùng 1 Tết, khiến mùa Tết năm ấy trở thành một mùa Tết bóng đá đặc biệt.

Bảng E tại World Cup 2023: ba trận, ba đối thủ đẳng cấp

Trận gặp Mỹ: pha cản phạt đền của Kim Thanh

Mỹ là đương kim vô địch thế giới hai kỳ liên tiếp (2015, 2019). Việt Nam vào trận với chiến thuật lùi sâu, đá chặt khu vực trung lộ. Mỹ ghi hai bàn trong hiệp một và một bàn trong hiệp hai, nhưng điểm nhấn của trận là pha thủ môn Trần Thị Kim Thanh cản phá quả phạt đền của Alex Morgan, một trong những tiền đạo nổi tiếng nhất lịch sử bóng đá nữ. Thua 0-3 trước nhà vô địch được nhiều người xem là kết quả chấp nhận được.

Trận gặp Bồ Đào Nha: cơ hội tốt nhất

Bồ Đào Nha cũng là đội lần đầu dự World Cup, và được xem là đối thủ "vừa sức" nhất trong bảng. Việt Nam thua 0-2 với hai bàn thua trong hiệp một. Hiệp hai đội chơi chủ động hơn, có cơ hội nhưng không ghi được bàn. Đây là trận mà đội hiểu rõ nhất khoảng cách: ngay cả với một đội châu Âu tầm trung, sự khác biệt về tốc độ và sức mạnh trong tranh chấp vẫn rất lớn.

Trận gặp Hà Lan: bài học đắt giá

Trận cuối, Hà Lan cần thắng đậm để nhất bảng. Họ ép sân toàn diện từ những phút đầu, và Việt Nam thua 0-7. Trận thua này cho thấy khi đối thủ đẩy nhịp độ lên cao trong suốt 90 phút, thể lực và khả năng thoát pressing là hai thứ đội còn thiếu nhiều nhất.

Những người đưa đội tới World Cup

• HLV Mai Đức Chung: gắn bó lâu năm với tuyển nữ, người dẫn đội giành nhiều HCV SEA Games và đưa đội tới World Cup. Ông nổi tiếng với phong cách điềm tĩnh, hiểu rất rõ hoàn cảnh của từng cầu thủ.
• Huỳnh Như: đội trưởng, tiền đạo ghi nhiều bàn nhất lịch sử tuyển nữ. Năm 2022, chị sang Bồ Đào Nha thi đấu cho câu lạc bộ Länk Vilaverde, trở thành cầu thủ nữ Việt Nam đầu tiên đá chuyên nghiệp ở châu Âu.
• Trần Thị Kim Thanh: thủ môn, chủ nhân pha cản phạt đền trước Alex Morgan.
• Thế hệ cầu thủ từ Hà Nội và TP.HCM: hai trung tâm bóng đá nữ mạnh nhất, cung cấp phần lớn tuyển thủ.

Những con số phía sau tấm vé

Hành trình World Cup làm cả xã hội chú ý hơn tới hoàn cảnh của cầu thủ nữ. Giải vô địch quốc gia nữ chỉ có vài đội, lịch thi đấu ngắn, thu nhập của nhiều cầu thủ ở mức thấp so với công sức bỏ ra. Phần lớn cầu thủ nữ phải tính tới chuyện học nghề, làm thêm hoặc chuyển nghề rất sớm.

Sau tấm vé World Cup, đội nhận nhiều phần thưởng từ doanh nghiệp và cơ quan nhà nước, nhưng những người trong nghề nói thẳng: tiền thưởng sau thành tích không thay được một giải quốc nội ổn định, có lương đủ sống. Câu hỏi "sau World Cup thì sao" vẫn còn nguyên.

Góc nhìn hôm nay: điều World Cup 2023 dạy

Tham dự World Cup là thành tích, nhưng ba trận ở New Zealand cũng là một tấm gương soi trung thực. Bài học lớn nhất là thể lực và cường độ: các đội châu Âu và Mỹ duy trì tốc độ cao trong suốt 90 phút, còn Việt Nam chỉ giữ được trong khoảng một hiệp. Muốn thu hẹp khoảng cách, cần giải quốc nội dày trận hơn, đào tạo trẻ bài bản hơn cho nữ, và nhiều cầu thủ được ra nước ngoài thi đấu hơn.

Có một tác động khó đo nhưng rất thật: nhiều bé gái lần đầu thấy cầu thủ nữ Việt Nam đứng trên sân World Cup cùng những ngôi sao thế giới. Ở nhiều nước, chính những khoảnh khắc như vậy tạo ra một thế hệ cầu thủ mới mười năm sau.

Muốn tìm hiểu thêm, có thể xem lại trận Việt Nam – Mỹ trên các kênh lưu trữ, theo dõi giải vô địch quốc gia nữ, và đọc các bài phỏng vấn dài của Huỳnh Như, Kim Thanh về cuộc sống cầu thủ nữ.