"Ronaldo béo" là cách người hâm mộ Việt Nam gọi Ronaldo Luís Nazário de Lima (sinh năm 1976), tiền đạo Brazil mà báo chí Ý đặt biệt danh "Il Fenomeno" – Hiện tượng. Ông hai lần đoạt Quả bóng vàng (1997, 2002), ba lần được FIFA bầu là cầu thủ xuất sắc nhất năm, vô địch World Cup 2002 với 8 bàn, và từng giữ kỷ lục ghi nhiều bàn nhất lịch sử World Cup. Ông được gọi là hiện tượng vì ở đỉnh cao giữa thập niên 1990, chưa ai kết hợp tốc độ, sức mạnh và kỹ thuật rê bóng ở mức như vậy trong cùng một tiền đạo.
Vì sao lại gọi là "Ronaldo béo"
Biệt danh này là chuyện riêng của người hâm mộ Việt Nam, sinh ra để phân biệt ông với Cristiano Ronaldo khi cả hai cùng được gọi tắt là "Rô". Nó gắn với hình ảnh ông ở giai đoạn cuối sự nghiệp, khi tăng cân rõ rệt. Cần nói cho công bằng: lúc giải nghệ năm 2011, chính Ronaldo cho biết ông mắc chứng suy giáp, một bệnh khiến cơ thể khó kiểm soát cân nặng, và việc dùng thuốc điều trị lại bị hạn chế vì quy định chống doping. Ông cũng thừa nhận lối sống không phải lúc nào cũng chuyên nghiệp. Người hâm mộ dùng biệt danh này chủ yếu với sự trìu mến, nhưng Ronaldo của những năm 1996–1998 là một vận động viên cực kỳ săn chắc.
Từ Bento Ribeiro đến PSV
Ronaldo sinh ngày 18/9/1976 tại Rio de Janeiro và lớn lên ở khu Bento Ribeiro, ngoại ô phía bắc thành phố. Ông bắt đầu với bóng đá trong nhà (futsal), môn giúp rất nhiều cầu thủ Brazil phát triển kỹ năng xử lý bóng trong không gian hẹp. Cựu danh thủ Jairzinho, nhà vô địch World Cup 1970, giới thiệu ông tới Cruzeiro năm 1993.
Năm 1994, mới 17 tuổi, ông có tên trong danh sách Brazil vô địch World Cup tại Mỹ nhưng không ra sân phút nào. Khi đó ông được gọi là "Ronaldinho" (Ronaldo nhỏ), để phân biệt với một đồng đội lớn tuổi hơn cũng tên Ronaldo.
Cũng năm 1994, PSV Eindhoven của Hà Lan mua ông. Mùa đầu tiên, ông ghi khoảng 30 bàn ở giải vô địch Hà Lan và là vua phá lưới. Mùa thứ hai, chấn thương đầu gối đầu tiên xuất hiện, như một lời báo trước.
Barcelona 1996–97: mùa giải huyền thoại
Chỉ một mùa ở Barcelona dưới thời HLV Bobby Robson, nhưng đó là mùa giải nhiều người cho là hay nhất của một tiền đạo trong thập niên 1990: 47 bàn sau 49 trận trên mọi đấu trường. Ông vua phá lưới La Liga với 34 bàn, đoạt Chiếc giày vàng châu Âu, và ghi quả phạt đền quyết định trong trận chung kết Cúp C2 năm 1997 với Paris Saint-Germain.
Bàn thắng tiêu biểu nhất của mùa đó là vào lưới Compostela tháng 10/1996: nhận bóng ở phần sân nhà, thoát pha phạm lỗi, đi xuyên qua hàng thủ rồi dứt điểm. Đoạn phim quay cảnh Robson đứng dậy, ôm đầu không tin nổi, được chiếu lại vô số lần.
Cuối năm 1996, khi mới 20 tuổi, ông được FIFA bầu là Cầu thủ xuất sắc nhất năm, trẻ nhất từ trước tới nay.
Inter Milan và hai chấn thương đầu gối
Mùa hè năm 1997, Inter Milan kích hoạt điều khoản giải phóng hợp đồng để mua Ronaldo. Đây là lần thứ hai liên tiếp ông phá kỷ lục chuyển nhượng thế giới, sau thương vụ sang Barcelona một năm trước. Mùa đầu tiên ở Ý, nơi phòng ngự khắt khe nhất thế giới, ông vẫn ghi bàn đều, cùng Inter đoạt Cúp UEFA 1998 và tự ghi một bàn trong trận chung kết thắng Lazio 3-0 tại Paris. Cuối năm 1997, ông nhận Quả bóng vàng khi 21 tuổi, đến nay vẫn là người trẻ nhất từng đoạt giải.
Rồi cơ thể bắt đầu phản bội ông. Ngày 21/11/1999, trong trận gặp Lecce, ông bị tổn thương gân bánh chè đầu gối phải và phải mổ. Sau gần năm tháng hồi phục, ngày 12/4/2000 ông vào sân trong trận chung kết Cúp quốc gia Ý gặp Lazio. Chỉ vài phút sau, khi thực hiện một động tác đảo chân, gân bánh chè đứt hoàn toàn. Hình ảnh ông nằm gào lên trên sân khiến nhiều người nghĩ sự nghiệp của ông đã chấm dứt. Ông được phẫu thuật ở Paris và phải mất khoảng một năm rưỡi mới trở lại thi đấu đều đặn.
Hai kỳ World Cup trái ngược: 1998 và 2002
1998: buổi chiều bí ẩn ở Paris
Ronaldo ghi 4 bàn ở World Cup 1998 và được bầu là cầu thủ hay nhất giải. Nhưng vài giờ trước trận chung kết với Pháp ngày 12/7/1998, ông lên cơn co giật ở khách sạn của đội. Danh sách ra sân ban đầu không có tên ông, rồi được sửa lại sát giờ đấu sau khi ông đi kiểm tra y tế và đòi được đá. Ông chơi mờ nhạt, Brazil thua 0-3. Đến nay, nguyên nhân cơn co giật và quyết định cho ông ra sân vẫn được bàn cãi; Quốc hội Brazil từng mở cuộc điều tra liên quan tới đội tuyển, nhưng không có kết luận nào làm mọi người thoả mãn.
2002: lời đáp trọn vẹn
Bốn năm sau, ở World Cup Hàn Quốc – Nhật Bản, Ronaldo ghi 8 bàn, nhiều nhất giải, ghi bàn ở mọi trận trừ một trận. Trong trận chung kết tại Yokohama ngày 30/6/2002, ông ghi cả hai bàn vào lưới Đức, đánh bại Oliver Kahn, thủ môn được trao Quả bóng vàng của chính kỳ giải ấy. Kiểu tóc cạo trọc chừa một mảng phía trước của ông năm đó gây tranh luận khắp nơi; nhiều năm sau, ông kể rằng cố ý để kiểu tóc ấy để báo chí thôi hỏi về chấn thương. Cuối năm 2002, ông đoạt Quả bóng vàng thứ hai.
| Kỳ World Cup | Số bàn của Ronaldo | Kết quả của Brazil |
|---|---|---|
| 1994 Mỹ | 0 (không ra sân) | Vô địch |
| 1998 Pháp | 4 | Á quân |
| 2002 Hàn Quốc – Nhật Bản | 8 | Vô địch |
| 2006 Đức | 3 | Bị loại ở tứ kết |
Bàn thắng vào lưới Ghana ở World Cup 2006 là bàn thứ 15 của ông ở World Cup, vượt kỷ lục 14 bàn của Gerd Müller. Kỷ lục này đứng vững tới năm 2014, khi Miroslav Klose của Đức nâng lên 16 bàn.
Real Madrid, AC Milan, Corinthians
Sau World Cup 2002, Ronaldo gia nhập Real Madrid trong đội hình "Galácticos" cùng Zidane, Figo, Roberto Carlos. Ông vô địch La Liga 2003 và 2007, giành danh hiệu vua phá lưới La Liga mùa 2003–04. Tháng 4/2003, ông lập hat-trick tại Old Trafford ở tứ kết Champions League, và khán giả Manchester United đứng dậy vỗ tay khi ông rời sân.
Năm 2007, ông sang AC Milan, trở thành một trong số ít cầu thủ đá cho cả hai đội thành Milan và cả Barcelona lẫn Real Madrid. Tháng 2/2008, đầu gối trái của ông lại đứt gân bánh chè. Ông về Brazil chơi cho Corinthians, vô địch giải bang São Paulo và Cúp quốc gia Brazil năm 2009, rồi giải nghệ tháng 2/2011. Cho đội tuyển Brazil, ông đá 98 trận và ghi 62 bàn, cùng hai chức vô địch Copa America (1997, 1999).
Lối chơi: hiện tượng nằm ở đâu
Điều khiến Ronaldo đỉnh cao khác người là ông rê bóng ở tốc độ chạy nước rút. Phần lớn cầu thủ phải chậm lại khi có bóng; ông thì không. Những động tác ông hay dùng:
- Đảo chân liên tục (người Brazil gọi là "pedalada") để buộc hậu vệ lùi và mất thăng bằng.
- Lừa thủ môn: thay vì sút sớm, ông thường kéo bóng qua thủ môn rồi đưa vào lưới trống, kiểu dứt điểm khiến thủ môn đối phương bất lực.
- Dứt điểm bằng cả hai chân và giữ được thăng bằng khi bị va chạm.
Nhiều hậu vệ hàng đầu thời đó, như Paolo Maldini hay Alessandro Nesta, từng nhắc tới Ronaldo khi được hỏi về đối thủ khó kèm nhất. Vì những chấn thương, đỉnh cao tuyệt đối của ông khá ngắn, chủ yếu là 1996–1998, nên người ta vẫn hay tự hỏi ông sẽ đi xa tới đâu nếu đầu gối không phản bội.
Góc nhìn hôm nay: sau khi treo giày
Sau khi giải nghệ, Ronaldo chuyển sang kinh doanh và làm chủ câu lạc bộ: ông sở hữu Real Valladolid của Tây Ban Nha từ năm 2018 và Cruzeiro, đội bóng đầu tiên của mình, từ năm 2021, rồi bán cổ phần cả hai đội vào năm 2024.
Muốn tìm hiểu thêm:
- Xem lại trận Barcelona – Compostela tháng 10/1996 và chung kết World Cup 2002, hai thái cực của một sự nghiệp: một chàng trai không ai cản nổi, và một người đã học cách ghi bàn sau hai lần đứt gân.
- Theo dõi các trận đấu của đội tuyển Brazil 1997–1999 với cặp Ronaldo – Romário, cặp tiền đạo nhiều người coi là hay nhất lịch sử Brazil dù không giành được World Cup cùng nhau.
- Nếu muốn hiểu về chấn thương gân bánh chè và quá trình hồi phục, câu chuyện của Ronaldo là trường hợp kinh điển mà các tài liệu y học thể thao hay nhắc.
Bài học từ Ronaldo không phải là "đừng béo". Đó là một tài năng có giới hạn thời gian, và người xem may mắn được thấy những năm đỉnh cao thì nên nhớ chúng đúng như thật, chứ không chỉ qua hình ảnh những năm cuối.
Câu hỏi thường gặp
Ronaldo béo là ai?
Ronaldo béo là biệt danh người hâm mộ Việt Nam đặt cho Ronaldo Nazário, tiền đạo Brazil sinh năm 1976, để phân biệt với Cristiano Ronaldo. Ông hai lần đoạt Quả bóng vàng, vô địch World Cup 1994 (không ra sân) và 2002 (ghi 8 bàn), và được báo chí Ý gọi là "Il Fenomeno".
Ronaldo béo ghi bao nhiêu bàn ở World Cup?
Ronaldo Nazário ghi 15 bàn ở World Cup: 4 bàn năm 1998, 8 bàn năm 2002 và 3 bàn năm 2006. Đó từng là kỷ lục của giải cho tới khi Miroslav Klose ghi bàn thứ 16 năm 2014.
Vì sao Ronaldo béo lại tăng cân?
Khi giải nghệ năm 2011, Ronaldo cho biết ông mắc chứng suy giáp, khiến việc kiểm soát cân nặng rất khó, và thuốc điều trị bị hạn chế vì quy định chống doping. Những chấn thương đầu gối nặng làm ông phải nghỉ dài ngày cũng là một nguyên nhân.
Chuyện gì xảy ra với Ronaldo trước chung kết World Cup 1998?
Vài giờ trước trận chung kết với Pháp, Ronaldo lên cơn co giật tại khách sạn của đội. Ông bị gạch tên khỏi đội hình rồi được đưa trở lại sát giờ đấu, chơi mờ nhạt và Brazil thua 0-3. Nguyên nhân cụ thể đến nay vẫn còn tranh cãi.
Ronaldo Nazário và Cristiano Ronaldo khác nhau thế nào?
Ronaldo Nazário là tiền đạo cắm người Brazil, đỉnh cao cuối thập niên 1990 và đầu thập niên 2000, nổi tiếng vì rê bóng ở tốc độ cao. Cristiano Ronaldo là cầu thủ Bồ Đào Nha sinh năm 1985, bắt đầu từ cánh rồi chuyển thành tiền đạo, nổi tiếng vì thể lực và các kỷ lục ghi bàn kéo dài hơn hai thập kỷ.