Lionel Messi: từ cậu bé Rosario đến nhà vô địch World Cup 2022

Lionel Messi (sinh ngày 24/6/1987 tại Rosario, Argentina) lên đỉnh thế giới bằng hai chặng rõ rệt: gần 17 năm ở Barcelona, nơi ông ghi 672 bàn trong 778 trận chính thức và giành 4 Cúp C1, rồi chuỗi danh hiệu muộn màng cùng Argentina, khép lại bằng chức vô địch World Cup 2022 tại Qatar. Ông đoạt Quả bóng vàng 8 lần, nhiều nhất lịch sử. Câu chuyện của Messi đáng kể không phải vì nó suôn sẻ, mà vì nó có rất nhiều lần suýt hỏng.

Rosario và chuyện hormone tăng trưởng

Messi là con thứ ba trong một gia đình lao động ở Rosario, tỉnh Santa Fe. Bà ngoại Celia là người dắt cậu đi tập bóng đầu tiên; về sau, mỗi khi ghi bàn ông chỉ tay lên trời là để dành cho bà. Từ năm 6 tuổi, Messi chơi cho đội trẻ Newell's Old Boys, trong lứa 1987 được gọi là "La Máquina" (Cỗ máy) vì gần như không thua.

Khoảng 10 tuổi, cậu được chẩn đoán thiếu hormone tăng trưởng. Liệu trình tiêm hằng ngày tốn khoảng gần nghìn đô la mỗi tháng theo các nguồn tiểu sử, vượt quá khả năng của gia đình. Các câu lạc bộ ở Argentina, gồm cả Newell's và River Plate, không cam kết chi trả lâu dài. Năm 2000, gia đình đưa cậu sang Barcelona thử việc.

Ngày 14/12/2000, giám đốc thể thao Carles Rexach ký một cam kết sơ bộ với gia đình Messi trên một tờ khăn giấy ăn trong quán ăn, vì lúc đó không có giấy tờ nào khác. Tờ khăn giấy ấy giờ là một trong những hiện vật nổi tiếng nhất của câu lạc bộ. Barcelona nhận trả tiền điều trị, và tháng 2/2001 Messi chuyển sang Tây Ban Nha, khi mới 13 tuổi.

Những năm đầu ở Barcelona: từ cậu em của Ronaldinho đến ngôi sao

Messi ra mắt đội một ngày 16/10/2004 trong trận gặp Espanyol, khi 17 tuổi. Bàn thắng đầu tiên đến ngày 1/5/2005 vào lưới Albacete, bằng cú lốp bóng nhận đường chuyền của Ronaldinho, người khi đó coi ông như em trai. Mùa hè năm 2005, ông dẫn Argentina vô địch giải trẻ thế giới U20 ở Hà Lan, giành cả danh hiệu cầu thủ hay nhất lẫn vua phá lưới.

Ngày 18/4/2007, trong trận Cúp Nhà vua gặp Getafe, Messi đi bóng từ phần sân nhà qua nhiều cầu thủ rồi ghi bàn, gần như sao chép bàn thắng của Maradona vào lưới Anh năm 1986. Từ đó báo chí Argentina bắt đầu gọi ông là người kế vị.

Thời Guardiola và đỉnh cao số liệu

Pep Guardiola lên nắm Barcelona năm 2008. Ông đưa Messi từ cánh phải vào trung lộ trong vai "tiền đạo ảo", lùi xuống nhận bóng ở khu vực giữa hàng tiền vệ và hàng thủ đối phương. Trận thắng Real Madrid 6-2 tại Bernabéu tháng 5/2009 là lần đầu cách bố trí này gây chấn động. Barcelona mùa đó giành cú ăn ba, rồi cả sáu danh hiệu trong năm 2009.

Những con số của giai đoạn này đến giờ vẫn khó tin:

• 91 bàn trong năm 2012 (cả câu lạc bộ lẫn đội tuyển), phá kỷ lục 85 bàn của Gerd Müller từ năm 1972.
• 50 bàn ở La Liga mùa 2011–12, kỷ lục của giải.
• 8 lần vua phá lưới La Liga (Pichichi) và 6 Chiếc giày vàng châu Âu, đều nhiều nhất lịch sử.
• Ghi bàn trong hai trận chung kết Cúp C1: năm 2009 (đánh đầu vào lưới Manchester United ở Rome) và năm 2011 (sút xa tại Wembley, cũng trước Manchester United).

Năm 2015, cùng Luis Suárez và Neymar, Messi giành cú ăn ba thứ hai. Lúc này ông đá dạt phải trở lại nhưng đóng vai người kiến thiết nhiều hơn, số đường kiến tạo tăng đều qua từng mùa.

Lưu ý: ở chung kết Cúp C1 năm 2006, Messi chấn thương và không ra sân, nhưng vẫn là thành viên đội vô địch.

Đội tuyển Argentina: mười năm chung kết thua

Đây là phần khiến chức vô địch năm 2022 mang nhiều ý nghĩa đến vậy. Trận ra mắt đội tuyển ngày 17/8/2005 gặp Hungary, Messi vào sân từ ghế dự bị và bị đuổi chỉ sau khoảng một, hai phút vì một pha vung tay. Ông giành huy chương vàng Olympic Bắc Kinh 2008, nhưng ở cấp đội tuyển chính thì liên tục lỡ hẹn:

1. Copa América 2007: thua Brazil 0-3 ở chung kết.
2. World Cup 2014: thua Đức 0-1 ở chung kết sau bàn của Mario Götze phút 113. Messi vẫn được trao Quả bóng vàng của giải, nhận nó với gương mặt thất thần.
3. Copa America 2015: thua Chile trên chấm luân lưu.
4. Copa America 2016: lại thua Chile trên chấm luân lưu, Messi sút hỏng. Ông tuyên bố từ giã đội tuyển, rồi rút lại quyết định sau vài tuần.

Đội tuyển Argentina những năm đó thường bị chê là xếp quanh Messi mà không có kế hoạch. Thay đổi đến khi Lionel Scaloni, một HLV trẻ ít kinh nghiệm, dựng một tập thể chịu chạy cho ông: Rodrigo De Paul, Emiliano Martínez, sau này là Enzo Fernández, Alexis Mac Allister.

2021–2024: ba năm gặt hái

Ngày 10/7/2021, Argentina thắng Brazil 1-0 ở chung kết Copa America ngay tại Maracanã, bàn của Ángel Di María. Đó là danh hiệu lớn đầu tiên của Messi cùng đội tuyển chính, 16 năm sau trận ra mắt.

World Cup 2022 bắt đầu bằng cú sốc: thua Ả Rập Xê Út 1-2. Từ đó Argentina thắng mọi trận còn lại. Messi ghi bàn ở cả vòng bảng, vòng 16 đội, tứ kết, bán kết và chung kết, điều chưa ai làm được ở một kỳ World Cup. Trận chung kết ngày 18/12/2022 tại Lusail gặp Pháp hoà 3-3 sau 120 phút, Messi ghi hai bàn, Kylian Mbappé lập hat-trick. Argentina thắng 4-2 trên chấm luân lưu. Messi trở thành cầu thủ đầu tiên hai lần nhận Quả bóng vàng World Cup (2014 và 2022), và là người đá nhiều trận World Cup nhất với 26 trận.

Năm 2024, Argentina bảo vệ thành công Copa America, thắng Colombia 1-0 trong hiệp phụ trận chung kết. Messi rời sân vì chấn thương mắt cá giữa trận và khóc trên băng ghế, nhưng đồng đội vẫn mang về chiếc cúp.

Lối chơi: vì sao khó kèm đến vậy

Messi cao khoảng 1,70 m, thuận chân trái, trọng tâm thấp. Người ta hay nói về khả năng rê bóng, nhưng chi tiết quan trọng hơn là ông chạm bóng rất nhiều lần trong một quãng ngắn, nên có thể đổi hướng ngay khi đối thủ dồn trọng tâm. Một đặc điểm khác ít người để ý khi xem trên truyền hình: Messi đi bộ khá nhiều trong trận, quan sát đội hình đối phương, rồi bùng nổ đúng lúc. Ở giai đoạn sau, ông chủ yếu đá như người kiến thiết, chuyền nhiều hơn rê.

Nếu cần một cách so sánh ngắn gọn với Cristiano Ronaldo: Messi là cầu thủ vừa ghi bàn vừa tạo cơ hội ở đẳng cấp cao nhất cùng lúc; Ronaldo là cỗ máy dứt điểm và thể chất được rèn luyện tới cực hạn. Hai người đẩy nhau lên suốt hơn một thập kỷ.

Góc nhìn hôm nay: xem lại Messi thế nào cho đáng

Tính tới giữa năm 2025, Messi vẫn thi đấu cho Inter Miami ở giải nhà nghề Mỹ (MLS) và vẫn được gọi lên tuyển Argentina. Vài gợi ý cho người muốn hiểu sâu hơn:

• Xem trọn một trận Barcelona mùa 2010–11, ví dụ chung kết Cúp C1 2011, và chỉ nhìn Messi khi đội không có bóng.
• Phim tài liệu Messi's World Cup: The Rise of a Legend (2024), bốn tập, kể lại mười năm thất bại và chiến thắng của ông với đội tuyển.
• Cuốn Messi của Guillem Balagué, tiểu sử chi tiết về giai đoạn Rosario và La Masia.
• Bảo tàng câu lạc bộ Barcelona ở khu Camp Nou có khu trưng bày riêng về các danh hiệu thời Messi; ở Rosario, nhiều bức tranh tường lớn vẽ ông trên các toà nhà.

Điều đáng mang về từ câu chuyện của Messi: một cầu thủ có thể là người hay nhất thế giới mà vẫn thua liên tục ở đội tuyển, vì bóng đá là môn tập thể. Chức vô địch đến khi có một tập thể biết cách chơi cùng ông, không phải khi ông giỏi hơn.