Dream Team 1992 Barcelona: đội bóng rổ vĩ đại nhất lịch sử Olympic

Dream Team là đội tuyển bóng rổ nam Mỹ tại Olympic Barcelona 1992, lần đầu tiên tập hợp các ngôi sao NBA như Michael Jordan, Magic Johnson và Larry Bird. Đội thắng cả 8 trận với cách biệt trung bình gần 44 điểm và giành huy chương vàng mà không bị thách thức thật sự. Quan trọng hơn chiếc huy chương, Dream Team đã đưa bóng rổ và NBA ra toàn thế giới, tạo cảm hứng cho cả một thế hệ cầu thủ châu Âu, Nam Mỹ, châu Á sau đó vào NBA.

Vì sao tới năm 1992 NBA mới dự Olympic

Suốt nhiều thập kỷ, Olympic chỉ dành cho vận động viên nghiệp dư. Mỹ cử sinh viên đại học đi thi đấu và vẫn thắng gần như mọi kỳ, cho tới khi các đội Liên Xô và Nam Tư, nơi cầu thủ được nhà nước nuôi để tập luyện toàn thời gian, bắt kịp. Trận chung kết Olympic Munich 1972, Mỹ thua Liên Xô 50-51 sau những giây cuối gây tranh cãi về đồng hồ; đội Mỹ từ chối nhận huy chương bạc.

Giọt nước tràn ly là Olympic Seoul 1988: đội sinh viên Mỹ thua Liên Xô ở bán kết, chỉ lấy huy chương đồng. Tháng 4/1989, FIBA bỏ phiếu cho phép cầu thủ chuyên nghiệp dự các giải quốc tế. Điều thú vị là phần lớn phiếu thuận đến từ các nước khác, những người muốn được đấu với cầu thủ giỏi nhất; chính liên đoàn bóng rổ Mỹ khi đó lại không mặn mà.

Đội hình 12 người

Huấn luyện viên trưởng là Chuck Daly, người vừa hai lần vô địch NBA với Detroit Pistons, cùng các trợ lý Lenny Wilkens, P.J. Carlesimo và Mike Krzyzewski.

Cái tên vắng mặt: Isiah Thomas

Hậu vệ Isiah Thomas của Detroit, hai lần vô địch NBA, không được chọn. Nhiều tài liệu và phim tài liệu sau này cho rằng mâu thuẫn giữa ông với Jordan và một số ngôi sao khác là nguyên nhân; theo cuốn sách "Dream Team" của Jack McCallum, Jordan từng nói ông không muốn chơi cùng Thomas. Ban tuyển chọn thì chưa bao giờ nói thẳng lý do. Đây vẫn là chuyện còn tranh cãi trong lịch sử đội.

Monte Carlo và "trận đấu hay nhất không ai được xem"

Trước Olympic, đội Mỹ đấu vòng loại khu vực châu Mỹ ở Portland đầu mùa hè 1992, thắng cả 6 trận. Trước đó, trong một buổi tập ở La Jolla, California, họ còn thua một trận đấu tập ngắn trước đội tuyển chọn sinh viên đại học, trong đội có những cầu thủ trẻ như Chris Webber, Grant Hill và Penny Hardaway. Daly được cho là cố ý để đội mình chơi lỏng để các ngôi sao bớt chủ quan.

Sau đó, đội tập trung ở Monte Carlo. Tại đây diễn ra trận đấu tập nội bộ giữa đội của Magic và đội của Jordan, được nhà báo Jack McCallum gọi là "trận đấu hay nhất mà không ai được xem". Trận đấu không có khán giả, chỉ có một máy quay của ban tổ chức. Đội Jordan thắng, và theo lời kể của nhiều người có mặt, mức độ quyết liệt của trận tập ấy cao hơn bất kỳ trận Olympic nào sau đó.

Olympic Barcelona: tám trận, tám chiến thắng

Các trận bóng rổ Olympic 1992 diễn ra ở Badalona, thành phố sát Barcelona. Dream Team không ở làng Olympic mà ở khách sạn riêng vì lý do an ninh; mỗi lần họ xuất hiện là đám đông vây kín. Nhiều cầu thủ đối phương xin chữ ký, chụp ảnh với chính người mình sắp đấu.

Trận chung kết với Croatia là trận "sát" nhất: Croatia, mới tách khỏi Nam Tư, có Dražen Petrović và Toni Kukoč, thậm chí dẫn điểm ở đầu trận. Kukoč lúc đó vừa được Chicago Bulls chọn ở draft, và Jordan cùng Pippen đã kèm anh rất gắt suốt giải, một phần vì không thích việc ban lãnh đạo Bulls quá chiều cầu thủ chưa từng chơi NBA. Trận đầu tiên với Angola thì nổi tiếng vì một cú thúc cùi chỏ của Barkley vào cầu thủ đối phương, khiến ông bị chỉ trích nặng.

Trong cả giải, huấn luyện viên Daly được kể lại là không xin hội ý lần nào. Đội không cần.

Lễ trao huy chương và tấm cờ

Áo khoác bục nhận huy chương của đội Mỹ do Reebok tài trợ, trong khi Jordan và vài người khác có hợp đồng với Nike. Jordan đã khoác lá cờ Mỹ lên vai để che logo khi lên bục. Chi tiết này thường được nhắc như ví dụ đầu tiên về việc thương hiệu cá nhân của vận động viên va chạm với nhà tài trợ đội tuyển.

Di sản: bóng rổ thành môn toàn cầu

Ảnh hưởng lớn nhất của Dream Team không nằm ở Mỹ mà ở phần còn lại của thế giới. Lần đầu tiên, khán giả khắp nơi được thấy những ngôi sao mà trước đó họ chỉ biết qua băng video hay báo chí. Truyền hình phát đi khắp thế giới, và những đứa trẻ xem năm 1992 lớn lên vào đúng lúc NBA mở cửa cho cầu thủ quốc tế.

Những thập kỷ sau, số cầu thủ sinh ra ngoài nước Mỹ ở NBA tăng mạnh. Dirk Nowitzki (Đức), Pau Gasol (Tây Ban Nha, người Barcelona), Tony Parker (Pháp), Manu Ginóbili (Argentina), Yao Ming (Trung Quốc) đều thuộc thế hệ lớn lên sau Barcelona. Ngày nay, những cái tên dẫn dắt NBA như Nikola Jokić (Serbia), Giannis Antetokounmpo (Hy Lạp), Luka Dončić (Slovenia) đều sinh ra ở châu Âu.

Nghịch lý là chính thành công ấy làm Mỹ khó thắng hơn. Năm 2002, đội tuyển Mỹ chỉ xếp thứ 6 giải vô địch thế giới trên sân nhà Indianapolis. Ở Olympic Athens 2004, họ thua Puerto Rico ngay trận đầu và thua Argentina ở bán kết, chỉ giành huy chương đồng. Phải tới "Redeem Team" năm 2008 với Kobe Bryant và LeBron James, Mỹ mới lấy lại ngôi vương Olympic.

Năm 2010, Dream Team được đưa vào Đại sảnh Danh vọng Bóng rổ Naismith với tư cách cả đội. Mười một trong mười hai cầu thủ cũng được vinh danh cá nhân; người duy nhất chưa vào là Christian Laettner.

Góc nhìn hôm nay: tìm hiểu thêm về Dream Team

Nguồn đáng đọc nhất là cuốn "Dream Team" (2012) của Jack McCallum, phóng viên Sports Illustrated đi theo đội suốt mùa hè 1992, có những chương kể kỹ trận tập ở Monte Carlo. Phim tài liệu "The Dream Team" do NBA Entertainment sản xuất năm 2012, nhân dịp 20 năm, có nhiều thước phim hậu trường.

Bài học của Dream Team có hai mặt. Mặt sáng: tập hợp người giỏi nhất, có người dẫn dắt biết lùi lại để các ngôi sao tự vận hành. Mặt kia: sức mạnh áp đảo không giữ được mãi khi thế giới học theo. Hai mươi năm sau Barcelona, các đội tuyển châu Âu đã có thể đứng ngang hàng với Mỹ, và đó chính là món quà lớn nhất Dream Team để lại cho môn bóng rổ.