Kobe Bryant và LeBron James là hai ngôi sao lớn nhất NBA sau thời Michael Jordan, nhưng thuộc hai thế hệ và hai lối chơi khác hẳn. Kobe (1996–2016) là người ghi điểm theo khuôn mẫu Jordan, gắn bó trọn 20 mùa với Los Angeles Lakers và có 5 chức vô địch. LeBron (từ 2003) là cầu thủ toàn diện kiểu mới, vô địch 4 lần với ba đội khác nhau, và tháng 2/2023 đã vượt Kareem Abdul-Jabbar để trở thành người ghi nhiều điểm nhất lịch sử NBA.
Kobe Bryant: đứa trẻ lớn lên ở Ý và lời hứa với Lakers
Kobe Bean Bryant sinh ngày 23/8/1978 ở Philadelphia. Cha ông, Joe Bryant, từng chơi NBA rồi sang Ý thi đấu, nên Kobe sống ở Ý từ năm 6 đến 13 tuổi, nói thạo tiếng Ý và mê bóng đá. Về Mỹ, ông học trung học Lower Merion ở ngoại ô Philadelphia và bỏ qua đại học để vào thẳng NBA năm 1996, khi mới 17 tuổi.
Ở draft 1996, Charlotte Hornets chọn Kobe ở lượt 13 rồi đổi ngay sang Lakers lấy trung phong Vlade Divac, một thương vụ do Jerry West, giám đốc điều hành của Lakers, sắp đặt. Cùng mùa hè đó, Lakers ký được Shaquille O'Neal. Bộ đôi này, dưới tay Phil Jackson, vô địch ba năm liền 2000, 2001, 2002.
Từ bộ đôi đến người gánh đội
Quan hệ giữa Kobe và Shaq căng thẳng ngày càng lộ rõ, và năm 2004 Shaq bị đổi sang Miami. Những mùa sau đó Lakers yếu đi, nhưng Kobe lên đỉnh cá nhân. Ngày 22/1/2006, ông ghi 81 điểm vào lưới Toronto Raptors, nhiều thứ hai trong một trận NBA, chỉ sau 100 điểm của Wilt Chamberlain năm 1962. Mùa đó ông ghi trung bình 35,4 điểm.
Ông giành MVP mùa thường năm 2008, thua Boston ở chung kết cùng năm, rồi cùng Pau Gasol vô địch hai năm liền 2009 (thắng Orlando) và 2010 (thắng chính Boston trong trận 7). Cả hai lần Kobe đều là MVP chung kết.
Những năm cuối
Tháng 4/2013, Kobe đứt gân Achilles, chấn thương mà ông vẫn đứng dậy ném hai quả phạt rồi mới rời sân. Sau đó ông không còn trở lại mức đỉnh cao. Trận cuối cùng, ngày 13/4/2016 gặp Utah Jazz, ông ghi 60 điểm ở tuổi 37. Lakers treo cả hai số áo 8 và 24 của ông năm 2017, lần đầu tiên một đội treo hai số áo cho cùng một người. Năm 2018, phim hoạt hình ngắn "Dear Basketball" dựa trên bài thơ ông viết lúc giải nghệ đoạt giải Oscar.
Ngày 26/1/2020, Kobe cùng con gái 13 tuổi Gianna và bảy người khác thiệt mạng trong vụ rơi trực thăng ở Calabasas, California. Từ năm đó, cúp MVP của trận All-Star mang tên ông.
LeBron James: "người được chọn" từ Akron
LeBron Raymone James sinh ngày 30/12/1984 ở Akron, Ohio, do mẹ đơn thân nuôi lớn trong cảnh thiếu thốn. Ngay từ trung học St. Vincent–St. Mary, ông đã lên bìa tạp chí Sports Illustrated năm 2002 với dòng chữ "The Chosen One", và các trận đấu của trường được truyền hình toàn quốc. Năm 2003, Cleveland Cavaliers chọn ông ở lượt số 1.
LeBron dẫn đội bóng quê nhà vào chung kết năm 2007 nhưng bị San Antonio Spurs quét 4-0. Năm 2010, ông công bố chuyển sang Miami Heat trong một chương trình truyền hình trực tiếp gọi là "The Decision". Cách làm ấy khiến ông bị chỉ trích dữ dội, áo đấu bị đốt ở Cleveland.
Bốn chức vô địch, ba thành phố
| Năm | Đội | Đối thủ chung kết | Điểm nhấn |
|---|---|---|---|
| 2012 | Miami Heat | Oklahoma City Thunder | Chức vô địch đầu tiên sau thất bại 2011 trước Dallas |
| 2013 | Miami Heat | San Antonio Spurs | Cú ba điểm góc của Ray Allen cứu Heat ở trận 6 |
| 2016 | Cleveland Cavaliers | Golden State Warriors | Lội ngược từ 1-3, lần đầu trong lịch sử chung kết NBA |
| 2020 | Los Angeles Lakers | Miami Heat | Mùa giải kết thúc trong "bong bóng" cách ly ở Orlando |
Pha chắn bóng của LeBron vào cú lên rổ của Andre Iguodala ở trận 7 năm 2016 là khoảnh khắc nhiều người Cleveland nhớ nhất: thành phố này chờ một chức vô địch thể thao chuyên nghiệp từ năm 1964. Ông vào chung kết 10 lần, trong đó 8 năm liên tiếp từ 2011 đến 2018.
Những kỷ lục về sự bền bỉ
Ngày 7/2/2023, LeBron vượt mốc 38.387 điểm của Kareem Abdul-Jabbar, kỷ lục tồn tại gần 39 năm. Ngày 2/3/2024, ông trở thành người đầu tiên đạt 40.000 điểm. Mùa 2024-25, ông thi đấu cùng con trai Bronny trong màu áo Lakers, cặp cha con đầu tiên cùng ra sân ở NBA, và ở tuổi 40 vẫn có mặt trong đội hình tiêu biểu của giải. Ông có 4 danh hiệu MVP mùa thường (2009, 2010, 2012, 2013) và 4 MVP chung kết. Ở Olympic, ông có huy chương đồng 2004 rồi vàng 2008, 2012 và 2024; tại Paris 2024, ông là cầu thủ hay nhất giải.
Hai thế hệ, hai triết lý chơi bóng
So sánh hai người thường biến thành cãi vã. Hữu ích hơn là nhìn họ như sản phẩm của hai thời kỳ.
| Khía cạnh | Kobe Bryant | LeBron James |
|---|---|---|
| Vai trò chính | Hậu vệ ghi điểm, ném tầm trung, đối đầu một chọi một | Tiền đạo kiến thiết, tổ chức lối chơi cho cả đội |
| Hình mẫu | Bắt chước có ý thức từng động tác của Jordan | Thường được so với Magic Johnson về khả năng chuyền |
| Sự nghiệp | 20 mùa, chỉ một đội | Ba đội, tự chọn nơi thi đấu qua các lần làm cầu thủ tự do |
| Thời kỳ | Ném tầm trung còn chiếm ưu thế | Thời ném ba điểm và phân tích dữ liệu |
| Hình ảnh | Tinh thần "Mamba": tập luyện ám ảnh, không chấp nhận thua | Thể hình hiếm có, chăm sóc cơ thể, sự bền bỉ hơn hai thập kỷ |
Kobe đại diện cho lý tưởng của thập niên 1990 và 2000: ngôi sao nhận bóng ở những giây cuối, chấp nhận những cú ném khó, và sự vĩ đại đo bằng ý chí. Thống kê hiện đại không ưu ái những cú ném tầm trung có người kèm sát mà Kobe sở trường, nhưng chính kỹ thuật chân và bộ động tác ấy được thế hệ sau học theo nhiều nhất.
LeBron đại diện cho thời kỳ sau: cầu thủ cao 2,06 m, nặng hơn 110 kg nhưng dẫn bóng và chuyền như hậu vệ. Ông chủ động chọn đồng đội, chọn đội bóng, xây công ty truyền thông riêng; giới bình luận Mỹ gọi xu hướng này là "trao quyền cho cầu thủ" (player empowerment). Nhiều ngôi sao về sau đi theo mô hình ấy.
Những lần giao nhau
Điều nhiều người tiếc là hai ông chưa bao giờ gặp nhau ở chung kết NBA. Năm 2009, cả hai đều có thành tích tốt nhất miền mình, và giới truyền thông đã chuẩn bị sẵn cho một trận chung kết Kobe – LeBron, nhưng Cavaliers thua Orlando Magic ở chung kết miền Đông.
Họ là đồng đội ở đội tuyển Mỹ tại Olympic Bắc Kinh 2008, đội được gọi là "Redeem Team" vì nhiệm vụ lấy lại ngôi vương sau thất bại năm 2004. Các thành viên đội kể lại rằng sự chuyên tâm tập luyện của Kobe gây ấn tượng mạnh với các ngôi sao trẻ, trong đó có LeBron.
Ngày 25/1/2020, LeBron vượt Kobe để lên vị trí thứ ba danh sách ghi điểm mọi thời đại, trong trận đấu tại chính Philadelphia, quê của Kobe. Kobe viết lời chúc mừng trên mạng xã hội. Chưa đầy một ngày sau, ông qua đời.
Góc nhìn hôm nay: ai hơn ai, và học được gì
Danh sách xếp hạng của các tạp chí và kênh thể thao Mỹ thường đặt LeBron trên Kobe, chủ yếu vì tổng thành tích, chỉ số hiệu quả và độ bền. Nhưng con số không đo hết ảnh hưởng: rất nhiều cầu thủ trẻ ở châu Á, châu Âu nói họ bắt đầu chơi bóng rổ vì Kobe, và Trung Quốc là nơi ông được hâm mộ đặc biệt.
Bài học từ hai sự nghiệp khá rõ. Từ Kobe: chuyên môn được xây từ những giờ tập không ai thấy. Từ LeBron: muốn đi đường dài, phải đầu tư cho cơ thể và cho những người xung quanh mình. Ai muốn tìm hiểu thêm có thể xem "Kobe Bryant's Muse" (2015), phim tài liệu Kobe tự kể về mình, đọc "The Mamba Mentality: How I Play" (2018), cuốn sách ảnh có lời của chính ông, và với LeBron, cuốn "Shooting Stars" (2009) viết cùng Buzz Bissinger về những năm trung học ở Akron.
Câu hỏi thường gặp
Kobe Bryant vô địch NBA mấy lần?
Kobe vô địch NBA 5 lần, tất cả cùng Los Angeles Lakers: ba năm liền 2000–2002 bên cạnh Shaquille O'Neal và hai năm 2009, 2010 bên cạnh Pau Gasol. Ông là MVP chung kết hai lần cuối.
LeBron James vô địch với những đội nào?
LeBron vô địch 4 lần với ba đội: Miami Heat (2012, 2013), Cleveland Cavaliers (2016) và Los Angeles Lakers (2020). Cả bốn lần ông đều là MVP chung kết.
Ai ghi nhiều điểm nhất lịch sử NBA?
LeBron James giữ kỷ lục này từ ngày 7/2/2023, khi vượt 38.387 điểm của Kareem Abdul-Jabbar. Tháng 3/2024 ông trở thành người đầu tiên đạt 40.000 điểm và vẫn tiếp tục nới rộng con số.
Kobe và LeBron có từng gặp nhau ở chung kết NBA không?
Không. Cơ hội gần nhất là năm 2009, nhưng Cleveland của LeBron thua Orlando Magic ở chung kết miền Đông, còn Lakers của Kobe sau đó thắng chính Orlando để vô địch. Hai người từng là đồng đội ở Olympic 2008.
Vì sao Kobe Bryant được gọi là Black Mamba?
Kobe tự đặt biệt danh này, lấy cảm hứng từ loài rắn mamba đen, để tách hình ảnh thi đấu khỏi những rắc rối đời tư giữa thập niên 2000. "Tinh thần Mamba" về sau thành cách gọi lối tập luyện ám ảnh và đòi hỏi bản thân cực cao của ông.