Park Hang-seo là huấn luyện viên người Hàn Quốc dẫn dắt đội tuyển và đội U23 Việt Nam từ tháng 10/2017 đến tháng 1/2023, giai đoạn thành công nhất của bóng đá nam Việt Nam tính tới thời điểm đó. Dưới tay ông, Việt Nam giành ngôi á quân U23 châu Á 2018, vô địch AFF Cup 2018, vào tứ kết Asian Cup 2019, giành hai huy chương vàng SEA Games và lần đầu tiên vào vòng loại cuối cùng World Cup khu vực châu Á. Điều ông thay đổi không chỉ là kết quả, mà là cách cầu thủ Việt Nam tin vào chính mình khi gặp đối thủ mạnh hơn.
Ông Park trước khi sang Việt Nam
Park Hang-seo sinh năm 1959 ở Sancheong, tỉnh Gyeongsang Nam, Hàn Quốc. Ông là tiền vệ, chơi cho câu lạc bộ Lucky-Goldstar (tiền thân của FC Seoul ngày nay) và vô địch K League năm 1985. Thể hình nhỏ nhưng nổi tiếng chạy không biết mệt.
Dấu ấn lớn nhất của ông trước khi sang Việt Nam là vai trò trợ lý cho Guus Hiddink ở World Cup 2002, khi Hàn Quốc làm chủ nhà và vào tới bán kết. Ngay sau đó ông dẫn đội U23 Hàn Quốc tại Asian Games 2002, giành huy chương đồng. Những năm sau, ông dẫn nhiều câu lạc bộ trong nước như Gyeongnam FC, Jeonnam Dragons, Sangju Sangmu, và năm 2017 đang làm việc ở Changwon City, một đội bán chuyên nghiệp. Khi Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) công bố bổ nhiệm ông cuối tháng 9/2017, không ít người trong nước nghi ngại: một ông thầy gần 60 tuổi, sự nghiệp đang đi xuống.
Các mốc chính giai đoạn 2017–2023
| Thời gian | Giải đấu | Kết quả |
|---|---|---|
| 1/2018 | VCK U23 châu Á, Thường Châu (Trung Quốc) | Á quân, thua Uzbekistan 1-2 ở phút cuối hiệp phụ |
| 8–9/2018 | Asian Games, Indonesia | Hạng tư, lần đầu vào bán kết |
| 12/2018 | AFF Cup | Vô địch, lần thứ hai sau năm 2008 |
| 1/2019 | Asian Cup, UAE | Tứ kết, thua Nhật Bản 0-1 |
| 12/2019 | SEA Games 30, Philippines | Huy chương vàng, thắng Indonesia 3-0 ở chung kết |
| 2021–2022 | Vòng loại World Cup 2022 khu vực châu Á | Lần đầu vào vòng loại thứ ba, thắng Trung Quốc 3-1, hoà Nhật Bản 1-1 |
| 5/2022 | SEA Games 31, Việt Nam | Huy chương vàng cùng U23, thắng Thái Lan 1-0 |
| 1/2023 | AFF Cup 2022 | Á quân, thua Thái Lan; trận cuối cùng của ông |
Thường Châu 2018: ba tháng thay đổi tất cả
Chỉ ba tháng sau khi nhận việc, ông Park đưa U23 Việt Nam tới vòng chung kết U23 châu Á ở Thường Châu, Trung Quốc. Việt Nam vượt qua vòng bảng có Hàn Quốc, Úc, Syria; thắng Iraq ở tứ kết và Qatar ở bán kết, cả hai trận đều qua loạt sút luân lưu. Trận chung kết ngày 27/1/2018 diễn ra trong tuyết rơi dày; Nguyễn Quang Hải gỡ hoà bằng một cú đá phạt, và Việt Nam chỉ chịu thua ở những giây cuối hiệp phụ.
Ở trong nước, hàng triệu người đổ ra đường dù đội thua chung kết. Với giới chuyên môn, điều đáng nói là cách đội chơi: phòng ngự có tổ chức, không sợ hãi trước đối thủ cao to hơn, và thể lực đủ để đá 120 phút ba trận liền.
Ông Park đã thay đổi những gì
Hệ thống ba trung vệ
Ông Park gần như luôn dùng sơ đồ ba trung vệ, kiểu 3-4-3 khi có bóng và lùi thành 5-4-1 khi phòng ngự. Lý do được giải thích nhiều lần: cầu thủ Việt Nam thấp hơn và nhẹ hơn đối thủ Tây Á, Đông Á, nên cần đông người ở khu vực gần khung thành để tranh chấp, đồng thời hai cầu thủ chạy cánh có nhiệm vụ lên xuống liên tục. Những cái tên như Đỗ Duy Mạnh, Quế Ngọc Hải, Trần Đình Trọng, Bùi Tiến Dũng (hậu vệ) cùng Đoàn Văn Hậu ở cánh trái trở thành xương sống của đội.
Thể lực và chế độ sinh hoạt
Từ ngày đầu, ông và ban huấn luyện chú ý đặc biệt tới thể lực, phục hồi và dinh dưỡng của cầu thủ. Đội tuyển cải thiện rõ khả năng đá hiệp phụ và giữ cường độ tới cuối trận, điều trước đây là điểm yếu kinh niên của bóng đá Việt Nam ở các giải châu lục.
Niềm tin của cầu thủ trẻ
Ông mạnh dạn dùng lứa cầu thủ sinh cuối thập niên 1990 vừa trưởng thành từ các lò đào tạo như Học viện Hoàng Anh Gia Lai – Arsenal JMG, trung tâm đào tạo trẻ Hà Nội và PVF. Quang Hải, Văn Hậu, Hùng Dũng, Xuân Trường, Công Phượng và nhiều người khác có được vị trí ổn định ở đội tuyển dưới thời ông. Một số đã thử sức ở nước ngoài, như Văn Hậu ở Heerenveen (Hà Lan) và Quang Hải ở Pau FC (Pháp).
Người cha trong phòng thay đồ
Truyền thông Việt Nam gọi ông là "thầy Park", có lúc là "papa Park". Hình ảnh ông xoa bóp chân cho cầu thủ bị chuột rút, ôm học trò sau trận, hay lao vào phản ứng với trọng tài để bảo vệ cầu thủ được lan truyền rộng. Đằng sau là một cách quản lý rõ ràng: cầu thủ được đối xử như người trong nhà thì sẵn sàng chạy vì nhau. Người phiên dịch Lê Huy Khoa và trợ lý Lee Young-jin là hai nhân vật quan trọng giúp ông truyền đạt ý đồ.
Vòng loại World Cup 2022: lần đầu ở vòng cuối
Ở vòng loại thứ hai, Việt Nam đứng nhì bảng có UAE, Thái Lan, Malaysia, Indonesia và đi tiếp với tư cách một trong những đội nhì bảng tốt nhất. Vòng loại thứ ba là sân chơi của mười hai đội mạnh nhất châu Á, và Việt Nam nằm cùng bảng với Nhật Bản, Úc, Ả Rập Xê Út, Oman, Trung Quốc.
Việt Nam đứng cuối bảng với 4 điểm, nhưng hai kết quả đáng nhớ: thắng Trung Quốc 3-1 đúng mùng 1 Tết Nhâm Dần (1/2/2022), và hoà Nhật Bản 1-1 ngay trên sân Saitama tháng 3/2022. Lần đầu tiên, đội tuyển Việt Nam đấu thường xuyên với những đội đã dự World Cup, và học được khoảng cách thật sự là bao xa.
Những điều còn tranh luận
Không phải mọi thứ đều được khen. Một số chuyên gia trong nước cho rằng lối đá ba trung vệ, phòng ngự lùi sâu khiến đội tuyển khó chủ động khi gặp các đội Đông Nam Á chơi phòng ngự. AFF Cup 2020 (tổ chức cuối năm 2021) là ví dụ: Việt Nam dừng ở bán kết trước Thái Lan. Cũng có ý kiến rằng ông dùng một nhóm cầu thủ quen thuộc quá lâu, chậm làm mới lực lượng.
Người bênh vực ông chỉ ra rằng lối chơi ấy phù hợp với giới hạn thể hình và trình độ của cầu thủ Việt Nam ở các giải châu lục, nơi đội tuyển thường là đội yếu hơn. Cả hai cách nhìn đều có cơ sở; điều không ai phủ nhận là thành tích giai đoạn này vượt xa mọi giai đoạn trước.
Góc nhìn hôm nay: di sản của ông Park
Sau ông Park, Philippe Troussier dẫn dắt đội tuyển một năm, rồi một HLV Hàn Quốc khác là Kim Sang-sik nhận việc từ tháng 5/2024 và đưa Việt Nam vô địch AFF Cup 2024 vào đầu năm 2025. Việc VFF tiếp tục chọn một HLV Hàn Quốc cho thấy mô hình ông Park để lại vẫn được tin tưởng.
Bài học rút ra cho người làm quản lý khá rõ: chọn một hệ thống phù hợp với thế mạnh thật của đội, chứ không phải hệ thống mình thích; xây niềm tin với từng người trước khi đòi hỏi họ; và bảo vệ cấp dưới trước áp lực bên ngoài. Ông Park không mang tới một lối chơi đẹp mắt, nhưng mang tới một đội biết mình là ai.
Muốn xem lại giai đoạn này, có thể tìm các trận chung kết U23 châu Á 2018, chung kết lượt về AFF Cup 2018 ở Mỹ Đình, và trận Việt Nam – Trung Quốc ngày 1/2/2022. Ông được Nhà nước Việt Nam trao Huân chương Lao động vì đóng góp cho bóng đá nước nhà.
Câu hỏi thường gặp
HLV Park Hang-seo dẫn dắt Việt Nam bao lâu?
Khoảng năm năm rưỡi, từ tháng 10/2017 đến tháng 1/2023. Ông vừa dẫn đội tuyển quốc gia vừa dẫn U23 ở nhiều giải. Giải đấu cuối cùng của ông là AFF Cup 2022, kết thúc tháng 1/2023 với ngôi á quân.
Park Hang-seo giành được những danh hiệu gì với Việt Nam?
Ông vô địch AFF Cup 2018 và giành hai huy chương vàng SEA Games (2019 và 2022). Ông còn đưa U23 Việt Nam thành á quân U23 châu Á 2018, vào bán kết Asian Games 2018 và tứ kết Asian Cup 2019. Đội tuyển cũng lần đầu vào vòng loại thứ ba World Cup dưới thời ông.
Trước khi sang Việt Nam, Park Hang-seo làm gì?
Ông là trợ lý của Guus Hiddink khi Hàn Quốc vào bán kết World Cup 2002, rồi dẫn U23 Hàn Quốc giành huy chương đồng Asian Games 2002. Sau đó ông dẫn nhiều câu lạc bộ Hàn Quốc. Năm 2017 ông đang làm việc ở một đội bán chuyên nghiệp.
Vì sao ông Park dùng sơ đồ ba trung vệ?
Ông muốn có đông người ở khu vực phòng ngự để bù cho chiều cao và thể hình của cầu thủ Việt Nam khi gặp các đội châu Á mạnh hơn. Khi tấn công, hai cầu thủ chạy cánh dâng cao tạo thành hàng tiền vệ bốn người. Đây là lựa chọn thực dụng, phù hợp vị thế đội yếu hơn ở giải châu lục.
Ai thay ông Park dẫn đội tuyển Việt Nam?
Philippe Troussier, người Pháp, nhận việc đầu năm 2023 và rời đi năm 2024. Sau đó HLV Hàn Quốc Kim Sang-sik được bổ nhiệm từ tháng 5/2024. Ông Kim đưa Việt Nam vô địch AFF Cup 2024, trận chung kết lượt về diễn ra đầu tháng 1/2025.