Một sân vận động thành huyền thoại không nhờ sức chứa mà nhờ những gì đã xảy ra trên đó và cách khán đài của nó vang lên. Maracanã có trận chung kết 1950, Wembley có tháp đôi cũ và vòm thép mới, Anfield có khán đài The Kop, Signal Iduna Park có "bức tường vàng" 25.000 chỗ đứng, La Bombonera rung lên khi khán giả nhảy. Dưới đây là những sân như thế, kèm thứ đáng để ý nếu có dịp đặt chân tới.
Bảng tóm tắt các sân huyền thoại
| Sân | Thành phố | Khánh thành | Sức chứa khoảng | Nổi tiếng vì |
|---|---|---|---|---|
| Maracanã | Rio de Janeiro | 1950 | gần 79.000 | Trận quyết định World Cup 1950, chung kết 2014 |
| Wembley | London | 1923 (sân cũ), 2007 (sân mới) | 90.000 | Chung kết World Cup 1966, sân nhà tuyển Anh |
| Estadio Azteca | Mexico City | 1966 | hơn 80.000 | Hai trận chung kết World Cup 1970, 1986 |
| Camp Nou | Barcelona | 1957 | gần 100.000 trước đại tu | Sân lớn nhất châu Âu |
| Santiago Bernabéu | Madrid | 1947 | khoảng 80.000 | Sân nhà Real Madrid, mái đóng mở |
| San Siro | Milano | 1926 | khoảng 75.000 | Hai đội Inter và Milan dùng chung |
| Anfield | Liverpool | 1884 | khoảng 61.000 | Khán đài The Kop |
| Signal Iduna Park | Dortmund | 1974 | khoảng 81.000 | Khán đài đứng lớn nhất châu Âu |
| La Bombonera | Buenos Aires | 1940 | khoảng 54.000 | Khán đài dốc đứng, sân "rung" |
| Mỹ Đình | Hà Nội | 2003 | khoảng 40.000 | Sân nhà đội tuyển Việt Nam |
Sức chứa là số gần đúng và thay đổi sau mỗi đợt cải tạo; khi dùng cho mục đích chính thức nên tra lại trang của câu lạc bộ hoặc ban quản lý sân.
Maracanã: sân của nỗi đau lớn nhất Brazil
Maracanã được xây cho World Cup 1950, khi Brazil lần đầu làm chủ nhà. Trận quyết định ngày 16/7/1950 giữa Brazil và Uruguay có số khán giả mua vé chính thức gần 174.000, nhiều ước tính cho rằng thực tế lên tới khoảng 200.000. Brazil chỉ cần hoà là vô địch, nhưng Uruguay thắng ngược 2–1. Người Brazil gọi trận đó là "Maracanazo", và nó ám ảnh bóng đá nước này suốt nhiều thế hệ.
Maracanã cũng là nơi Pelé ghi bàn thắng thứ một nghìn theo cách đếm của ông, năm 1969. Sau nhiều lần cải tạo, đặc biệt trước World Cup 2014, sức chứa giảm còn chưa tới 80.000, toàn bộ là ghế ngồi. Trận chung kết 2014 ở đây, Đức thắng Argentina 1–0 sau hiệp phụ.
Wembley: hai sân, một cái tên
Wembley cũ khánh thành năm 1923, nổi tiếng với hai tháp trắng ở mặt tiền. Ngay trận chung kết Cúp FA đầu tiên năm 1923, số người tràn vào sân vượt xa sức chứa, và một cảnh sát cưỡi ngựa trắng đã từ từ dẹp đám đông ra khỏi mặt cỏ để trận đấu có thể diễn ra. Trận đó được gọi là "White Horse Final".
Năm 1966, Wembley chứng kiến tuyển Anh vô địch World Cup lần duy nhất, thắng Tây Đức 4–2 sau hiệp phụ. Sân cũ bị phá năm 2003, sân mới mở cửa năm 2007 với vòm thép cao 133 mét có thể nhìn thấy từ nhiều nơi ở London. Đây là sân nhà của tuyển Anh, nơi tổ chức chung kết Cúp FA và từng nhiều lần đăng cai chung kết Champions League.
Azteca: sân duy nhất có hai trận chung kết World Cup và trận mở màn thứ ba
Estadio Azteca ở Mexico City khánh thành năm 1966, nằm ở độ cao hơn 2.200 mét so với mực nước biển, nơi đội khách thường phải chật vật vì không khí loãng. Đây là sân duy nhất tổ chức hai trận chung kết World Cup: 1970 (Brazil thắng Ý 4–1) và 1986 (Argentina thắng Tây Đức 3–2). Tứ kết 1986 Argentina – Anh, với hai bàn thắng nổi tiếng của Maradona, cũng diễn ra ở đây.
Sau đợt cải tạo lớn, Azteca được chọn tổ chức trận khai mạc World Cup 2026, thành sân đầu tiên có mặt ở ba kỳ World Cup.
Anfield và The Kop: khán đài có linh hồn
Anfield mở cửa năm 1884, ban đầu là sân của Everton. Liverpool dùng sân từ năm 1892. Linh hồn của Anfield là khán đài The Kop phía sau một khung thành. Trước khi bóng đá Anh chuyển sang toàn ghế ngồi năm 1994, Kop là khán đài đứng có thể chứa hàng chục nghìn người, nổi tiếng với tiếng hát và những đợt đám đông dồn theo nhịp trận đấu.
Ở lối vào khu cầu thủ có tấm biển "This is Anfield" mà cầu thủ Liverpool có thói quen chạm tay khi ra sân, một thói quen được huấn luyện viên Bill Shankly đưa vào để nhắc đội khách rằng họ đang ở đâu. Trước mỗi trận, cả sân hát "You'll Never Walk Alone", khoảnh khắc mà nhiều người xem lần đầu nhớ mãi.
Signal Iduna Park: bức tường vàng
Sân của Borussia Dortmund, tên gốc Westfalenstadion, được xây cho World Cup 1974. Điểm đặc biệt là khán đài phía nam (Südtribüne) với khoảng 25.000 chỗ đứng, khán đài đứng lớn nhất châu Âu. Khi kín người mặc áo vàng, nó được gọi là "Die Gelbe Wand", bức tường vàng.
Ở các trận cúp châu Âu, theo quy định của UEFA, khu đứng phải lắp ghế nên sức chứa giảm xuống. Mô hình khán đài đứng an toàn của Đức, với lan can chắn và hàng rào phân khu, sau này được nhiều nước khác tham khảo, trong đó có Anh khi cho phép thí điểm "safe standing" từ năm 2022.
La Bombonera: sân "rung"
Sân của Boca Juniors ở khu La Boca khánh thành năm 1940. Vì quỹ đất chật, một mặt sân gần như phẳng còn ba mặt kia dốc rất đứng, khiến khán giả như ngồi trên đầu cầu thủ. Tên gọi "Bombonera" nghĩa là hộp kẹo, do hình dạng của sân. Câu nói quen thuộc của người Argentina là "La Bombonera no tiembla, late": Bombonera không rung, nó đập như trái tim. Khi cả sân nhảy theo bài hát, khán đài thực sự rung lên dưới chân.
San Siro, Camp Nou, Bernabéu: ba thánh đường châu Âu
San Siro
Khánh thành năm 1926, tên chính thức là Stadio Giuseppe Meazza theo tên một danh thủ từng khoác áo cả Inter lẫn Milan. Kiến trúc nổi bật nhất là các tháp xoắn ốc làm lối lên khán đài, thêm vào ở lần nâng cấp cho World Cup 1990. Hai đội cùng thành phố dùng chung một sân là điều hiếm ở bóng đá đỉnh cao.
Camp Nou
Khánh thành năm 1957, có thời gian dài là sân bóng lớn nhất châu Âu với gần 100.000 chỗ. Barcelona bắt đầu đại tu sân từ năm 2023. Bảo tàng của câu lạc bộ thuộc nhóm bảo tàng được tham quan nhiều nhất Catalonia.
Santiago Bernabéu
Khánh thành năm 1947 ở trung tâm Madrid, mang tên chủ tịch Santiago Bernabéu. Đợt cải tạo những năm 2020 thêm mái đóng mở và mặt sân có thể thu vào lòng đất để bảo dưỡng, biến nơi đây thành địa điểm đa năng.
Sân vận động ở Việt Nam
Sân Mỹ Đình khánh thành năm 2003 cho Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 22, sức chứa khoảng 40.000, là sân nhà quen thuộc của đội tuyển quốc gia. Đây là nơi diễn ra trận chung kết lượt về AFF Cup 2008 và 2018, hai lần Việt Nam lên ngôi.
Sân Hàng Đẫy giữa lòng Hà Nội và sân Thống Nhất ở TP Hồ Chí Minh là hai sân lâu đời, gắn với ký ức của nhiều thế hệ người hâm mộ. Ở các địa phương, những sân như Thiên Trường (Nam Định), Lạch Tray (Hải Phòng), Vinh (Nghệ An) nổi tiếng không vì kiến trúc mà vì khán giả: kín chỗ, trống vang, được giới bóng đá gọi là "chảo lửa".
Góc nhìn hôm nay: đi xem sân huyền thoại
- Tour sân và bảo tàng: Bernabéu, Camp Nou, Anfield, Old Trafford, San Siro, Maracanã đều có tour cho khách. Thường được vào phòng thay đồ, đường hầm, khu kỹ thuật. Đặt trước qua trang chính thức, tránh ngày có trận.
- Xem một trận thật vẫn khác hẳn tour. Nếu chỉ chọn một, hãy chọn sân có khán đài nổi tiếng về tiếng hát như Anfield, Signal Iduna Park hay La Bombonera.
- Kiểm tra quy định vé: nhiều câu lạc bộ châu Âu chỉ bán vé cho thành viên, vé mua qua bên thứ ba không chính thức có thể bị huỷ ở cổng.
- Tài liệu tra cứu: với lịch sử từng sân, trang chính thức và bảo tàng của câu lạc bộ là nguồn chắc chắn nhất; trang của FIFA và UEFA có hồ sơ các sân từng đăng cai giải lớn.
Câu hỏi thường gặp
Sân vận động bóng đá lớn nhất thế giới là sân nào?
Theo sức chứa công bố, sân Rungrado ngày 1 tháng 5 ở Bình Nhưỡng thường đứng đầu danh sách, nhưng sân này ít dùng cho bóng đá đỉnh cao. Trong các sân thường xuyên tổ chức trận lớn, Camp Nou (trước đại tu), Maracanã thời trước cải tạo, Wembley và Azteca thuộc nhóm lớn nhất.
Sân Maracanã chứa được bao nhiêu người?
Sau cải tạo cho World Cup 2014, Maracanã có gần 79.000 ghế. Trận Brazil – Uruguay năm 1950 có gần 174.000 vé bán ra chính thức, và ước tính thực tế lên tới khoảng 200.000 người, kỷ lục khán giả của một trận bóng đá.
The Kop ở Anfield là gì?
The Kop là khán đài phía sau một khung thành ở sân Anfield của Liverpool. Đây là nơi tập trung cổ động viên cuồng nhiệt nhất, nổi tiếng với bài "You'll Never Walk Alone". Trước năm 1994, Kop là khán đài đứng có thể chứa hàng chục nghìn người.
Sân Mỹ Đình xây năm nào?
Sân vận động quốc gia Mỹ Đình khánh thành năm 2003, phục vụ Đại hội Thể thao Đông Nam Á lần thứ 22 do Việt Nam đăng cai. Sân có khoảng 40.000 chỗ ngồi và là sân nhà quen thuộc của đội tuyển Việt Nam.
Vì sao gọi là "bức tường vàng" Dortmund?
Đó là khán đài phía nam sân Signal Iduna Park, có khoảng 25.000 chỗ đứng. Khi cổ động viên Dortmund mặc áo vàng đứng kín, nó trông như một bức tường màu vàng. Đây là khán đài đứng lớn nhất châu Âu.